موقعیت جغرافیایی ویژه و آب و هوایی سرد،از مردمان این منطقه،سخت کوشانی مقاوم و پر تلاش ساخته که دستهای پنبه بسته و چین های افتاده بر پیشانی،گواه این مدعاست اکثر ساکنین این منطقه به شغل دامداری اشتغال دارند و تمام فصول سال بی وقفه در حال رسیدگی به دام و امور طاقت فرسای مربوطه اند،این شغل در طول زمان رفته رفته موجب پیدایبش شغل دیگری به نام شیرپزی یا تولیدات لبنی شده و میتوان گفت شیرپزی جزء لاینفک چرخه اقتصادی لیقوان می باشد که سبب رونق اقتصادی،ایجاد اشتغال دائم و در نتیجه جلوگیری از مهاجرت شده است.در کنار شغل دامداری و شیرپزی،کشاورزی،قالیبافی و دیگر شغل های آزاد از جمله مشاغل رایج در لیقوان به شمار می آید.

در عرصه تولیدات لبنی،((پنیر)) جایگاه ویژه ای به خود اختصاص داده و از دیرباز بخاطر کیفیت مطلوبش به شهرتی جهانی دست یافته است و در بازارهای داخلی و خارجی به فروش می رسد.پنیر لیقوان بدلیل چرای بیش صد هزار راس گوسفند از چمنزارهای بی بدیل دامنه های سهند و نیز نوشیدن آبهای گوارا و معدنی جوشیده از دل کوه ها ،عطر و طعمی منحصر به فرد داشته و در طول سالیان دراز،به نحو احسن توانسته است جای خود را در دل ذائقه های مصرف کنندگانش باز کند و این اولین عامل خوشمزگی این فرآورده لبنی است.

دومین عامل به وجود آورنده عطر و طعم پنیر لیقوان،نحوه شیر دوشی و نیز نحوه نگهداری از مرحله دوشیدن شیر تا انتقال به کارخانجات لبنی ست.نکته قابل توجه اینکه یکی از عوامل مهم و البته مخربی که تاثیر بسزایی در پائین آمدن کیفیت پنیر و دیگر فرآورده های لبنی دارد،ترکیب و حل شدن فضولات دامی در سطل شیر به هنگام دوشیدن شیر می باشد؛لذا باید از ترکیب آن پیشگیری نمود و این اصل موقع دوشیدن شیر در بین دامداران لیقوانی که بر خلاف دیگر نقاط روستایی کشور،منحصرا مردان مسئولیت شیردوشی را بر عهده دارند؛بخوبی رعایت شده و دامداران لیقوانی با رعایت اصول بهداشتی ویژه در موقع شیردوشی و نیز بکارگیری شگردهای ماهرانه و حتی نوع استفاده از انگشتان درگیر در این کار،در نهایت شیری عاری از هرگونه ذرات و ملحقات اضافی به شیرپزان تحویل می دهند تا محصولی با درجه کیفی مطلوب و خوشایند مصرف کننده تولید و عرضه شود.

سومین عامل موثر در کیفیت پنیر تولیدی لیقوان،نحوه صافی کردن شیر توسط شیرپزهاست که حتی ریزترین ذرات گردوغبار و اضافات احتمالی را از شیر می زداید.

بارزترین ویژگی پنیر لیقوان و نیز پنیرهای تولیدی دیگر نقاط کشور به سبک پنیر لیقوان،عدم جوشاندن شیر است،بعبارتی شیر بلافاصله بعد از مرحله صافی به مرحله مایه زنی فرستاده شده و باکتریهای موجود در شیر که قرار است با جوشاندن شیر از بین بروند،با بکارگیری آب نمک غلیظ در مراحل تولید،نگهداری و مصرف؛بطور کامل از بین رفته و استریل می شود که تحقیقات آزمایشگاهی گسترده ای که بطور مداوم توسط پژوهشگران و محققین حوزه بهداشت و درمان صورت می گیرد،این مهم را به اثبات رسانده است که پنیر تولید شده به این سبک و سیاق،بدلیل آنکه تمامی باکتریهای مضر موجود در شیر بعلت نگهداری مستمر و مداوم پنیر در آب نمک،کاملا از بین رفته و هیچگونه لطمه ای به سلامتی مصرف کنندگانش وارد نمی سازد.

ضرورت توجه به “پنیر منطقه لیقوان”
گرچه در برخی از مناطق جهان پنیرهای مختلفی به شهرت رسیده و موجب رونق اقتصادی منطقه خود شده اند اما شاید بتوان “پنیر منطقه لیقوان” را یکی از بهترین پنیرهای ایرانی نامید که از شیر گوسفند نژاد قزل به دست آمده و به یک برند معتبر تبدیل شده است.
بر اساس تحقیقات انجام شده توسط کارشناسان، “پنیر منطقه لیقوان” از نظر ارزش غذایی با انواع پنیرها برابری کرده و گاه حتی بر پنیرهای پرآوازه جهان پیشی گرفته است.

در کل، پنیر از دسته لبنیات است و ارزش غذایی آن به کلسیم، فسفر، منیزیم و کیفیت بالای پروتئین موجود در آن باز می گردد.

کیفیت بالای پروتئین موجود در “پنیر منطقه لیقوان” ، آن را در گروه گوشت نیز قرار داده است، از این رو کارشناسان تغذیه مصرف آن را برای افرادی که نمی‌توانند یا حتی دوست ندارند گوشت بخورند، گزینه‌ای مناسب می دانند.

این پنیر همچنین جایگزین مناسبی برای شیر بوده و مصرف آن برای افرادی که عدم تحمل به لاکتوز دارند نیز توصیه شده است.

پنیر لیقوان؛ محصولی به قدمت صدها سال

مدیر صنایع کشاورزی و روستایی جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی در رابطه با تاریخچه تولید پنیر لیقوان می گوید: این محصول غذایی، حاصل زحمات نسل های متمادی از مردم زحمت کش روستاهای منطقه ی لیقوان است و از زمانیکه گذشتگان نقل می کنند این هنر بیش از صدها سال قبل میان مردم منطقه رایج بوده است.

با توجه به اینکه حاصل شیر تولیدی این پنیر از مراتع خوش آب و هوای دامنه های سهند است که گونه های گیاهی غنی و انحصاری دارد، به شیوه مناسب و اصولی دوشیدن گوسفندان در این روستا نیز مربوط است؛این دوشش اصولی باعث شده هیچگونه مواد اضافی در حین دوشیدن وارد شیر نشود و شیر استحصالی در اسرع وقت به کارگاه های عمل آوری حمل و به پنیر تبدیل می شود.

دلایل عمده برای طعم و عطر منحصر بفرد “پنیر منطقه لیقوان” را آب و هوای خوب منطقه، گیاهان منحصر بفرد دامنه های سهند که در طعم شیر گوسفندان موثر است و همچنین روش دوشیدن شیر مختص به اهالی عنوان می شود.